Ja­ski­niow­cy!

Dla­cze­go czło­wiek pier­wot­ny miesz­kał w ja­ski­ni? Nie pa­da­ło na gło­wę, moż­na by­ło scho­wać swój do­by­tek (ra­czej skrom­ny) i ochro­nić się przed dra­pież­ni­ka­mi. No chy­ba że ktoś wy­brał ja­ski­nię z lo­ka­to­rem. 🙂

Sztol­nia w Su­de­tach

Kon­tro­wer­sje, ta­jem­ni­ce, dresz­czyk emo­cji – po­le­cam od­wie­dzić kom­pleks Rie­se. Ta­ką na­zwę no­si naj­więk­szy pro­jekt bu­dow­la­no-gór­ni­czy na­zi­stow­skich Nie­miec. Roz­po­czę­ta, ale nie­do­koń­czo­na bu­do­wa w Gó­rach So­wich mia­ła być jed­ną z głów­nych kry­jó­wek Adol­fa Hi­tle­ra.

Z po­wo­du na­si­la­ją­cych się na­lo­tów alian­tów na­zi­ści po­sta­no­wi­li prze­nieść część prze­my­słu zbro­je­nio­we­go w zda­wa­ło­by się bez­piecz­ną część Su­de­tów. Pla­ny obej­mo­wa­ły ad­ap­ta­cję zam­ku Książ oraz utwo­rze­nie wiel­kich sal i tu­ne­li pod zam­kiem i gó­ra­mi. Po­nie­waż hi­tle­row­cy nie mie­li w zwy­cza­ju pła­cić za cięż­ką fi­zycz­ną pra­cę, do ro­bót an­ga­żo­wa­no więź­niów Au­schwitz. Drą­ży­li oni sztol­nie, do­pro­wa­dza­li ko­lej­kę wą­sko­to­ro­wą, bu­do­wa­li dro­gi, roz­ła­do­wy­wa­li trans­por­ty z ma­te­ria­ła­mi bu­dow­la­ny­mi. Sza­cu­je się, że ka­torż­ni­cza pra­ca przy tym pro­jek­cie po­chło­nę­ła kil­ka­na­ście ty­się­cy ist­nień.

Spe­ku­lu­je się, że Rie­se, czy­li no­wa sie­dzi­ba Hi­tle­ra by­ła też miej­scem taj­nej pro­duk­cji ra­kiet i ma­ga­zy­nem na zra­bo­wa­ne kosz­tow­no­ści.

Ukry­te pięk­no – ja­ski­nie

Spe­le­olo­dzy, czy­li spe­cja­li­ści od ja­skiń, wy­róż­nia­ją ja­ski­nie kra­so­we, gra­wi­ta­cyj­ne, lo­dow­co­we czy wietrz­no-ero­zyj­ne. Opi­su­jąc gro­ty, znaw­cy te­ma­tu po­da­ją za­zwy­czaj ich dłu­gość, roz­cią­głość, głę­bo­kość, wy­so­kość otwo­rów. W kra­jach, gdzie spe­le­olo­gia jest do­brze roz­wi­nię­ta, np. w USA, Wiel­kiej Bry­ta­nii oraz Pol­sce, wie­dza o ja­ski­niach jest sto­sun­ko­wo du­ża. Naj­dłuż­szą gro­tą na świe­cie jest Ja­ski­nia Ma­mu­cia (po le­wej), nie bez przy­czy­ny po­sia­da­ją­ca ta­ką na­zwę, gdyż jej dłu­gość ok. oko­ło 563 km! To mniej wię­cej ty­le, ile z Za­ko­pa­ne­go do Po­zna­nia. Ogrom tu­ne­li, bocz­nych przejść i za­błą­ka­nych tu­ry­stów. Znaj­du­je się ona w Sta­nach Zjed­no­czo­nych.

Mi­mo że Pol­ska jest głów­nie ni­zin­na, ba­da­cze na­li­czy­li aż 4200 ja­skiń. Więk­szość znaj­du­je się na te­re­nach gór­skich, ale na tzw. Ni­żu Pol­skim w oko­li­cach Gdań­ska rów­nież moż­na zna­leźć nie­licz­ne gro­ty. Naj­dłuż­szą i jed­no­cze­śnie naj­głęb­szą pie­cza­rą w Pol­sce jest Ja­ski­nia Wiel­ka Śnież­na w Ta­trach Za­chod­nich – ma nie­ca­łe 24 km dłu­go­ści i 824 m głę­bo­ko­ści.

Z lek­cji bio­lo­gii wie­my, że do pro­ce­su fo­to­syn­te­zy po­trzeb­ne jest świa­tło, o któ­re ra­czej trud­no w wy­rwach pod ska­ła­mi. Dla­te­go z flo­ry w ja­ski­niach prze­wa­ża­ją pa­pro­cie i mchy. A je­śli cho­dzi o zwie­rzę­ta, to kto nie oglą­dał fil­mów… o Bat­ma­nie? 🙂

spe­le­olo­gia – na­uka o ja­ski­niach.

sta­lag­mi­ty – na­ciek kry­sta­licz­ny w for­mie słup­ka po­wsta­ły na dnie ja­ski­ni

sta­lak­tyt – sta­lag­mit, ale na su­fi­cie ja­ski­ni

chi­rop­te­ro­lo­gia – na­uka zaj­mu­ją­ca się ba­da­niem nie­to­pe­rzy

 

oprac. Mar­cin No­wak

 

Wię­cej w dru­ko­wa­nym wy­da­niu „Dro­gi”. Za­chę­ca­my do pre­nu­me­ra­ty. O „Dro­gę” py­taj­cie tak­że w swo­ich pa­ra­fiach.

Najnowszy numer:
Najnowszy numer:
Polecamy: