Dr Mary Layden, prowadząca badania nad seksualnymi nadużyciami i patologiami opisuje uzależnienie od pornografii, podkreślając jego destrukcyjny wpływ na moralność i psychikę. Twierdzi ona, że o ile kokainy czy alkoholu można pozbyć się z organizmu poprzez umiejętnie przeprowadzoną kurację odwykową, to scen pornograficznych utrwalonych w pamięci długoterminowej wymazać się nie da.

Zaczyna się zwykle przypadkowo

Nagie modelki patrzące na przechodniów z okładek czasopism pornograficznych w witrynach większości kiosków z prasą, fotki zobaczone przypadkiem w internecie. O ten kontakt naprawdę nietrudno. Badania dowodzą, że średni wiek pierwszego kontaktu z pornografią to 11 lat. Kiedy uwzględnimy ciekawość poznawczą, to jesteśmy na początku spirali uzależnienia. W dobie internetu, gdy codziennie przybywa około tysiąca nowych stron o tematyce pornograficznej, a trzy miliony już istniejących są regularnie odwiedzane przez 40 milionów ludzi dziennie, zetknięcie się z takimi materiałami wydaje się nieuniknione. Podkreślić należy, że pornografia to "przemysł", a jej producenci nastawieni są na zysk. Świadomie dobierają aktorów, scenografię i fabułę, aby przyciągać kolejnych widzów, zauroczyć ich beztroską, pozorną wolnością, uwieść na dłużej i zarobić jak najwięcej. Z badań dr. Layden wynika, że u prawie 60 proc. uzależnionych od pornografii nastąpiło znaczne pogorszenie sytuacji materialnej jako wynik nałogu.

Uzależnienie powstaje stopniowo

Pierwsze zetknięcie się z pornografią pozostawia w mózgu informację o istnieniu takich materiałów, a także o odczuciach, jakie one wywołały. Ciekawość poznawcza nie jest jedynym motorem powrotu do tego rodzaju treści. Osamotnienie, brak zainteresowania ze strony rodziców czy kolegów, problemy w szkole, poczucie porażki życiowej, czyni młodego człowieka podatnym na poszukiwanie ucieczki, zapomnienia, odreagowania. Pornografia pobudza reakcje fizjologiczne i emocjonalne, które przynoszą chwilową satysfakcję i tworzą w mózgu gotowe wzory zachowań. U niektórych osób zainteresowanie materiałami pornograficznymi może się nasilać. Takie osoby zaczynają uciekać od trudności życiowych do tego nieskomplikowanego, nierealnego świata.
Młodzi, zadowoleni z siebie bohaterowie pornorzeczywistości, nie ponoszący żadnych konsekwencji swoich działań, żyjący w bogatym otoczeniu, stają się złudnym oderwaniem od codzienności. W niedługim czasie następuje zobojętnienie na powtarzane bodźce. Uzależniony nie reaguje już na dotychczasową porcję pornografii. Zaczyna potrzebować coraz więcej i to coraz bardziej wyrafinowanych obrazów.

Wszystko przestaje się liczyć

Uzależniony krytykę swojego postępowania odbiera jako ograniczanie wolności. Specjaliści pracujący z takimi osobami zaobserwowali, że ich pacjenci koncentrowali uwagę tylko na uzyskaniu tak silnego bodźca, aby rozładować swoje napięcie seksualne. W kontaktach z innymi nie umieli się skupić, sprawiali wrażenie otępiałych albo nieprzystosowanych do życia w grupie. Na jakiekolwiek formy krytyki reagowali agresywnie.
Niestety, należy podkreślić, że tendencja do agresji oraz dewiacyjnych zachowań seksualnych najczęściej zwiększa się wraz z częstotliwością odbioru obrazów pornograficznych, szczególnie tych zawierających już przemoc i utrwala się na całe życie. Sam efekt uzależnienia się od pornografii jest tylko pierwszym etapem szerszego syndromu. Na tym etapie umysł chorego jest wypełniony fantazjami związanymi z zapamiętanymi obrazami, a cały czas wolny wypełnia zaspokajanie potrzeb seksualnych poprzez masturbację, która towarzyszy pornouzależnieniu.

Pornografia wywołuje silne reakcje emocjonalne (strach, wstyd pożądanie, agresja) pozostające poza kontrolą racjonalnej i świadomej części umysłu, wyłącza więc w człowieku zdolność do wolnego wyboru. Bombardowany silnymi bodźcami widz stopniowo, coraz bardziej identyfikuje się z uczestnikiem spektaklu a efekt eskalacji zmusza go do poszukiwania coraz bardziej perwersyjnych doznań, by utrzymać dotychczasowy poziom podniecenia. Uzależniony może zacząć poszukiwać realizacji obejrzanych scen w rzeczywistości...

Utrata wrażliwości następuje w momencie, gdy uzależniony od pornografii zaczyna postrzegać jako zwyczajne, sceny wcześniej go szokujące. Osoba przeświadczona, że powszechnie nieakceptowane, czy wręcz pociągające za sobą sankcje karne zachowania nie są złem, jest już o krok od wcielenia ich w życie. Coraz częściej opisywane gwałty, wykorzystywanie seksualne dzieci, ekshibicjonizm, wydaje się wprost wcielaniem obejrzanych dewiacji w życie.

Wielu nałogowych użytkowników pornografii, nie zdając sobie sprawy ze swojego uzależnienia, twierdzi, że to "nieszkodliwa rozrywka", "hobby". Jednak w ich mózgach powstają konstrukty myślowe, tzw. wierzenia przyzwalające, nie mające żadnego odzwierciedlenia w rzeczywistości. Pod wpływem obejrzanych materiałów pornograficznych uważają np., że "kobiety lubią być poniżane" albo "dzieci chcą kontaktów seksualnych z dorosłymi". Pornografia wypacza ich myślenie o roli życia seksualnego w ludzkim życiu. Przeinacza fakty, ukazując kontakty seksualne jako rodzaj rozrywki, pomijając ich realne konsekwencje, koncentrując się na "tu i teraz". Deformuje obraz człowieka, sprowadzając go do roli partnera seksualnego, zadowolonego z kolejnego "podboju". Oddziela sferę seksualną od realnych relacji międzyludzkich, z których powinna ona wynikać - od małżeństwa i rodziny.

Uzależnienie od pornografii to uzależnienie od procesów fizjologicznych i emocjonalnych uruchamianych w kontakcie z nią. Wymaga terapii podobnie jak narkomania i alkoholizm. Konieczne jest także objęcie pomocą członków rodziny uzależnionego, gdyż może on działać na nich destrukcyjnie (kazirodztwo, molestowanie seksualne).

Katarzyna Pluta
Zdjęcia: J. Walczewski, P. Fedorowicz