Mnemotechniki – nauka i umysł

Czy Ty rów­nież za­da­jesz so­bie to in­try­gu­ją­ce py­ta­nie, jak szyb­ko się uczyć? Klu­czem do szyb­kiej i efek­tyw­nej na­uki są mne­mo­tech­ni­ki, czy­li tech­ni­ki pa­mię­cio­we.

Hi­sto­ria ko­łem się to­czy

Daw­no te­mu w sta­ro­żyt­nej Gre­cji ży­li lu­dzie, któ­rzy za­dzi­wia­li in­nych swo­ją nie­ogra­ni­czo­ną pa­mię­cią. By­ły to oso­by, któ­re obej­mo­wa­ły klu­czo­we sta­no­wi­ska w pań­stwie, po­eci, sław­ni mów­cy. Jed­ni po­tra­fi­li z pa­mię­ci wy­mie­nić imię każ­de­go miesz­kań­ca swo­je­go pań­stwa, roz­po­znać twarz i opo­wie­dzieć coś o nim. In­ni umie­li cy­to­wać z pa­mię­ci wie­lo­to­mo­we po­ema­ty, jesz­cze in­ni za­dzi­wia­li umie­jęt­no­ścią za­pa­mię­ty­wa­nia na­wet bar­dzo dłu­giej cy­fry, cią­gu lo­so­wych słów, czy ko­lej­no­ści imion. Uwa­ża­no, że oso­by te są ob­da­rzo­ne nad­przy­ro­dzo­ną mo­cą. Jed­nak to, co ich wy­róż­nia­ło, to prze­ka­zy­wa­na z po­ko­le­nia na po­ko­le­nie, w ści­słej ta­jem­ni­cy, wie­dza. Wie­dza o tym, jak się uczyć. Mie­li do niej do­stęp tyl­ko wy­bra­ni. Dzi­siaj każ­dy mo­że opa­no­wać tech­ni­ki, któ­re uła­twia­ją za­pa­mię­ty­wa­nie.

Czym są mne­mo­tech­ni­ki?

Mne­mo­tech­ni­ki, mne­mo­ni­ki i tech­ni­ki pa­mię­cio­we to ogól­na na­zwa spo­so­bów uła­twia­ją­cych za­pa­mię­ta­nie, prze­cho­wy­wa­nie i przy­po­mi­na­nie so­bie in­for­ma­cji. Dzię­ki te­mu moż­na zwięk­szyć za­kres i trwa­łość pa­mię­ci.

 

 

Wy­raz „mne­mo­tech­ni­ka” po­cho­dzi od grec­kie­go sło­wa: mne­me – pa­mięć, oraz grec­kiej bo­gi­ni pa­mię­ci – Mne­mo­zy­ny. Za twór­cę tech­nik pa­mię­cio­wych ucho­dzi Si­mo­ni­des z grec­kiej wy­spy Ke­os.

Do głów­nych ro­dza­jów tech­nik pa­mię­cio­wych, za­li­cza­my:

  • sko­ja­rze­nia: łą­cze­nie no­wych in­for­ma­cji z już za­pa­mię­ta­ny­mi,
  • po­rząd­ko­wa­nie i gru­po­wa­nie: we­dług przy­ję­tych za­sad, np. po­do­bień­stwa zna­cze­nio­we­go,
  • sto­so­wa­nie praw za­pa­mię­ty­wa­nia: wy­ko­rzy­sta­nie obu pół­kul mó­zgo­wych i ich po­ten­cja­łu (ko­lo­ry, kształ­ty, sym­bo­le, ob­ra­zy, dźwię­ki, rytm),
  • skró­ty ję­zy­ko­we: np. po­łą­cze­nie pierw­szych li­ter nazw w jed­no sło­wo, lub zda­nie (ko­lo­ry tę­czy: Cze­mu Pa­trzysz Żab­ko Zie­lo­na Na Fan­fa­ro­na – czer­wo­ny, po­ma­rań­czo­wy, żół­ty, zie­lo­ny, nie­bie­ski, fio­le­to­wy).

Do naj­bar­dziej po­pu­lar­nych mne­mo­tech­nik na­le­żą: ma­py my­śli, ha­ki pa­mię­cio­we, łań­cu­cho­wa me­to­da sko­ja­rzeń, an­ga­żo­wa­nie róż­nych zmy­słów, two­rze­nie wier­szy­ków, a tak­że gry słow­ne.

Klucz do za­pa­mię­ty­wa­nia

Tech­ni­ka za­pa­mię­ty­wa­nia wie­lu fak­tów, dat i po­jęć zwa­na ma­pa­mi my­śli jest bar­dzo pro­sta, a jed­no­cze­śnie nie­zwy­kle sku­tecz­na. Jej twór­ca­mi są To­ny i Bar­ry Bu­zan. Isto­tą tej me­to­dy jest two­rze­nie po­wią­zań po­mię­dzy sło­wa­mi, po­ję­cia­mi, ob­ra­za­mi, a na­wet ko­lo­ra­mi. Bu­do­wa­ne re­la­cje mię­dzy po­szcze­gól­ny­mi ele­men­ta­mi two­rzą struk­tu­rę, któ­ra przy­po­mi­na bu­do­wę neu­ro­nu. Nasz umysł zło­żo­ny jest z ogrom­nej licz­by neu­ro­nów, każ­dy łą­czy się z in­ny­mi na za­sa­dzie sie­ci. Dzię­ki te­mu prze­pływ in­for­ma­cji prze­bie­ga znacz­nie szyb­ciej i mo­że być jed­no­cze­śnie pro­wa­dzo­ny w róż­nych kie­run­kach. Na ta­kiej sa­mej za­sa­dzie dzia­ła­ją ma­py my­śli. Ta­ka struk­tu­ra po­zwa­la ła­twiej za­pa­mię­ty­wać i ko­ja­rzyć fak­ty, spra­wia, że na­uka mo­że być o wie­le ła­twiej­sza, a przy tym da­je wię­cej przy­jem­no­ści pod­czas sa­me­go pro­ce­su ucze­nia się. Me­to­da ta sprzy­ja kre­atyw­ne­mu my­śle­niu, po­bu­dza umysł do twór­cze­go pa­trze­nia na róż­ne zja­wi­ska i pro­ble­my. Jed­no­cze­śnie roz­wi­ja umie­jęt­ność ko­ja­rze­nia fak­tów i szyb­kie­go se­lek­cjo­no­wa­nia in­for­ma­cji.

Jak two­rzyć ma­pę my­śli?

  1. Przy­go­tuj kart­kę A4 lub więk­szą. Ułóż ją po­zio­mo. Na środ­ku kart­ki na­ry­suj ob­raz, któ­ry re­pre­zen­tu­je te­mat. Mo­żesz też użyć słów klu­czo­wych lub sym­bo­li. Te­mat po­wi­nien być barw­ny, wy­ko­rzy­staj mi­ni­mum 3 ko­lo­ry, aby po­bu­dzić pra­wą pół­ku­lę mó­zgu.
  2. Od środ­ka ma­py pro­wadź li­nie, na wzór ga­łę­zi drze­wa. Sta­raj się ry­so­wać li­nie po­zio­mo, aby tekst był ła­twy do od­czy­ta­nia bez prze­krę­ca­nia ma­py.
  3. Na każ­dej li­nii umiesz­czaj sło­wa klu­cze lub ob­raz­ki, re­pre­zen­tu­ją­ce ko­lej­ne te­ma­ty. Im bli­żej cen­trum, tym bar­dziej ogól­ne i waż­niej­sze, im da­lej – tym mniej waż­ne lub bar­dziej szcze­gó­ło­we.
  4. Za­dbaj o: du­żą licz­bę ko­lo­rów, ob­raz­ków, sym­bo­li. Tam, gdzie jest to moż­li­we, sło­wa za­stę­puj ry­sun­ka­mi. Je­śli uży­wasz słów, niech to bę­dą sa­me sło­wa klu­cze.

Ma­pa po­win­na po­wsta­wać w spo­sób pro­mie­ni­sty, li­nie po­win­ny roz­cho­dzić się jak ga­łę­zie. Mo­gą być na­wet ab­sur­dal­ne i abs­trak­cyj­ne, dzię­ki te­mu ła­twiej bę­dzie za­pa­mię­tać. War­to pi­sać róż­ny­mi wiel­ko­ścia­mi i sty­la­mi li­ter, uży­wać róż­nych ko­lo­rów. To po­wo­du­je, że two­rzy się wię­cej sko­ja­rzeń, po­łą­czeń, któ­re uła­twia­ją za­pa­mię­ty­wa­nie i ko­ja­rze­nie.

Uwa­ga! Pierw­sze ma­py bę­dą sła­be. Mu­sisz to zro­zu­mieć i iść da­lej. Mo­żesz też w po­cząt­ko­wej fa­zie po­czuć, że ma­py nie przy­no­szą po­żą­da­nych efek­tów. To okre­so­wy kry­zys. Dopie­ro po stwo­rze­niu kil­ku­dzie­się­ciu map my­śli za­czniesz two­rzyć je au­to­ma­tycz­nie i z ła­two­ścią. Wte­dy zro­zu­miesz ich za­le­ty, a do te­go cza­su mu­sisz wy­ka­zać się wy­trwa­ło­ścią.

 

Jo­lan­ta Tę­cza-Ćwierz